Bedachtzaam met Social AI
Een levende bundle principes en praktijk voor AI-ondersteund werken met groepen.
Wat is dit?
Vier documenten over hoe je AI bedachtzaam inzet in werk met groepen: facilitatie, deliberatie, buurt-, team- en wijktrajecten. Geen tool-reviews, geen prompt-trucs, wel een werkpraktijk die de stem van mensen beschermt wanneer een taalmodel ertussen zit.
De bundle is dubbel bedoeld. Je kunt hem lezen als je dit werk doet (of erover nadenkt), en je kunt hem als geheel of per pagina in je eigen AI (Claude, ChatGPT) plakken zodat die AI bedachtzaam meewerkt aan jouw projecten. De principes vervangen losse prompt-instructies en worden gedragslijn.
Gebaseerd op praktijk: jaren facilitatie, recent het Doesburg-traject (een bottom-up gemeenschapstraject rondom een zorgzame gemeenschap) en de Social AI Veldgids (jmfl.nl/social-ai). Continu in ontwikkeling, niet af.
De vier documenten
Geef het aan je AI
De docs zijn ontworpen om door een taalmodel begrepen te worden. Twee manieren om dat te doen:
Optie A: per pagina. Open de raw markdown-versie van het document dat je nodig hebt, kopieer alles, plak het bovenaan je AI-gesprek met de instructie: "Houd deze principes aan in alles wat je voor mij doet."
Raw links (open in nieuw tab, kopieer alles, plak in AI):
- SOCIAL-AI-PRINCIPES.md voor de 15 principes
- PROMPT-BEST-PRACTICES.md voor concreet prompt-ontwerp
- OwnershipPrinciples.md voor de eigenaarschaps-grammatica
- BottomUpPrinciples.md voor bottom-up systeemverandering
Optie B: hele bundle in één. nl/bundle.md bevat alle vier docs samen — open, kopieer alles, plak in AI.
Wat een AI hiermee doet: in plaats van per opdracht uitleggen "schrijf alsjeblieft in deelnemer-register, vermijd consultantese, label inferentie als inferentie", krijgt de AI dit als gedragslijn vooraf. De rest van je gesprek gaat over de inhoud.
Visuele kaart
Twee lagen, vier docs. Praktijk staat bovenop, fundament eronder.
┌───────────────────────────────────── PRAKTIJK ─────────────────────────────────────┐
│ │
│ ┌────────────────────────────────────┐ ┌────────────────────────────────────┐ │
│ │ SOCIAL-AI-PRINCIPES.md │ │ PROMPT-BEST-PRACTICES.md │ │
│ │ │ │ │ │
│ │ 15 principes, 7 clusters │ │ Concrete vertaling naar │ │
│ │ │ │ prompt-ontwerp │ │
│ │ Fundamenteel · Grondhouding · │ │ │ │
│ │ Werkwijze · Oplettend · │ │ 4 facetten · 4 kernbegrenzingen │ │
│ │ Data-eigenaarschap · │ │ 3 AI-waardeniveaus · multi-pass │ │
│ │ Anti-decontextualisatie · │ │ review · DIRECT/INFERENCE · │ │
│ │ AI-waardeniveaus │ │ quote-density │ │
│ └────────────────────────────────────┘ └────────────────────────────────────┘ │
│ │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
▲
│ stoelt op
▼
┌──────────────────────────────────── FUNDAMENT ─────────────────────────────────────┐
│ │
│ ┌────────────────────────────────────┐ ┌────────────────────────────────────┐ │
│ │ OwnershipPrinciples.md │ │ BottomUpPrinciples.md │ │
│ │ │ │ │ │
│ │ Waar het vandaan komt │ │ Hoe verandering ontstaat │ │
│ │ │ │ │ │
│ │ Psychologische grammatica · │ │ 7 kernideeën · │ │
│ │ taalprincipes · │ │ voorbereiding + proces · │ │
│ │ scoring-methodiek · │ │ stappenplan voor beginners · │ │
│ │ ontstaan via het Doesburg-werk │ │ stappenplan voor gevorderden │ │
│ └────────────────────────────────────┘ └────────────────────────────────────┘ │
│ │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
Praktijk-laag (Principes + Prompts): wat je dóet wanneer AI in groepswerk meewerkt.
Fundament-laag (Eigenaarschap + Bottom-up): waarom dit werkt, en waar de overtuigingen vandaan komen.
Twee ingangen, kies je leesvolgorde
Top-down (start bij praktijk): Principes → Prompts → Eigenaarschap → Bottom-up.
Kies dit als je morgen een sessie hebt, een prompt aan het bouwen bent, of AI inzet in lopend werk en wil weten welke richtlijnen helpen. Je leest de Principes, vertaalt naar concreet prompt-ontwerp, en duikt pas in het fundament wanneer je je afvraagt waarom een principe is zoals hij is.
Bottom-up (start bij fundament): Bottom-up → Eigenaarschap → Principes → Prompts.
Kies dit als je het hele veld wilt begrijpen voordat je gaat toepassen. Je leest eerst hoe bottom-up systeemverandering werkt (de bredere context waar Social AI in past), dan hoe eigenaarschap psychologisch en talig ontstaat, en dán pas wat dat betekent voor concrete principes en prompts.
Beide paden komen op dezelfde plek uit. De keuze gaat over waar jouw vraag nu zit.
Living document
Levend document, continu in ontwikkeling.
- Bundle gepubliceerd: 2026-05-20
- Oudste docs in deze bundle: Eigenaarschap, Prompts en Bottom-up, allemaal najaar 2025 (Eigenaarschap expliciet vanaf 2025-08-26)
- Jongste toevoeging: Principes, eerste versie 2026-05-12
Elke pagina heeft een eigen "laatste update"-datum bovenaan.
Bijdragen & feedback
Issues, opmerkingen, verbeteringen: open een GitHub issue of stuur Joost een bericht via jmfl.nl.
Repo: https://github.com/joostliebregts/thoughtful-social-ai (GitHub-username wordt ingevuld voor publicatie).
Licentie
CC-BY-SA 4.0. Deel, hergebruik, bouw door. Vermeld de bron, gebruik dezelfde licentie voor afgeleide werken.
Over de auteur(s)
Door Joost MF Liebregts (jmfl.nl): bottom-up facilitatie en de Social AI Veldgids. In samenwerking met Finn, AI raid-partner in het denken en schrijven.